Neptuni

Zbuluar nga: Johann Gotfried Galle

Data e zbulimit: 23 Shtator 1846

Masa: 1.024²⁶ kg

Masa (Toka = 1): 17.135

Rrezja nė ekuator: 24,746 km

Rrezja nė ekuator (Toka = 1): 3.8799e+00

Densiteti mesatar: 1.64 gm/cm³

Distanca mesatare nga Dielli: 4,504,300,000 km

Distanca mesatare nga Dielli: 30.0611 Toka = 1

Perioda e rrotullimit rreth vetes: 16.11 orė

Perioda e rrotullimit rreth Diellit: 164.79 vjet

Shpejtėsia mesatare nė lėvizjen rrotull Diellit: 5.45 km/s

Eksentriciteti i orbitės: 0.0097

Animi i boshtit tė rrotullimit nė lidhje me planin e orbitės: 28.31 gradė

Animi i orbitės: 1.774 gradė

Graviteti nė ekuator: 11.0 m/s²

Shpejtėsia e parė kozmike: 23.50 km/s

Ndriēimi i dukshėm gjeometrik (albedo): 0.41

Magnituda: 7.84 Vo

Temperatura mesatare e reve: nga -193 deri nė -153°C

Presioni atmosferik: 1-3 bar

Pėrbėrja atmosferike: Hidrogjen: 85%, Helium: 13%, Metan: 2%

Planeti mė i largėt nė sistemin diellor. Ai sillet rreth Diellit nė njė orbitė me distancė mesatare rreth katėr miliardė e gjysėm kilometra, udhėtim tė cilin e kryen nė rreth 165 vite. Pėr arsye tė distancės sė madhe nga Toka megjithse me njė diametėr rreth 4 herė mė tė madh se Toka, ai nuk mund tė shihet me sy tė lirė, pa ndihmėn e njė instrumenti optik.Masa e tij ėshtė rreth 17 herė mė e madhe se ajo e Tokės.

Pėr arsye tė vėrtitjes rreth Diellit me shpejtėsi dhe kohė tė ndryshme, Toka dhe Neptuni i ndryshojnė periodikisht pozicionet e tyre relative. Mė 13 Shkurt 2009 do tė arrihet distanca mė e largėt e kėtij cikli.

Neptuni ėshtė zbuluar nga njė astronom gjerman, Galle, nė vitin 1846, duke ndjekur treguesit e dhėnė nga llogaritjet e njė astronomi francez, Le Verrier, rreth vendit nė qiell ku duhej tė ndodhej ky trup qiellor.

Emri i Neptunit vjen nga perėndia romane e detrave, me teleskop ai duket si njė njollė e kaltėrt e thellė e njė deti tė qetė.

Neptuni ka rreth 13 satelitė tė zbuluar deri mė sot. Mė i madhi prej tyre quhet Triton.

Mbas zbulimit tė Uranit astronomėt vunė re se orbita e planetit nuk i bindej llogaritjeve. Astronomėt menduan se njė planet tjetėr ndikonte gravitacionalisht nė orbitėn e Uranit. Astronomėt John Couch Adams (1819-1892) nė Angli dhe Urbain Jean Joseph Leverrier (1811-1877) nė Francė llogaritėn pozicionin e kėtij planeti hipotetik. Planeti u zbulua 1° larg vendit qė u pėrcaktua nga llogaritjet. Ky planet ishte Neptuni. Mė vonė u pėrcaktua se Neptuni ishte vėzhguar dhe mė parė por ai ishte konsideruar si yll. Neptuni ėshtė shumė i ngjashėm me Uranin, ai ėshtė pak mė i vogėl nė diametėr por me dėndėsi mė tė madhe.

Bėrthama e Neptunit ėshtė prej metali dhe guri. Ajo rrethohet nga njė sferė hidrogjeni dhe heliumi tė lėngėt. Presioni nė brendėsi tė Uranit ėshtė shumė mė i madh se presioni nė brendėsi tė Tokės. Masa e planetit nuk ėshtė aq masive sa tė kthejė hidrogjenin nė gjendjen metalike.

Fusha magnetike ka njė fortėsi sa gjysma e asaj tė Uranit, ose rreth 500 herė mė e fuqishme se ajo e Tokės. Ajo ėshtė e anuar 47° nė lidhje me aksin e rrotullimit rreth vetes tė planetit dhe nuk ėshtė nė tė njėjtėn qendėr me qendrėn e planetit Akulli qė rrethon planetin ėshtė elektrikisht i ngarkuar, gjė kjo qė krijon fushėn e tij magnetike. Neptuni rrezaton mė shumė energji nga ajo qė merr nga Dielli. Ai nuk ka njė sipėrfaqe si ajo e planeteve tė grupit tė parė.

Eshtė gazi i metanit qė i jep planetit ngjyrėn blu. Edhe atmosfera e Neptunit si ajo e Uranit ėshtė e qartė dhe e pastėr nga retė, kėshtu qė mund tė shihet shumė mė thellė nė brendėsi tė atmosferės sė tij se nė atė tė Jupiterit dhe Saturnit.